1

HAPI 1 - HYRJA DHE PRANIMI

I mituri mbërrin në Institut në bazë të vendimit/masës së përcaktuar nga autoriteti kompetent.

Në momentin e pranimit

Bëhet identifikimi dhe regjistrimi
Verifikohen dokumentacioni dhe vendimi përkatës
I mituri informohet për të drejtat, detyrimet dhe rregullat e institucionit
Përcaktohet mënyra e akomodimit dhe niveli i mbikëqyrjes
Kontaktohet familja/personi përgjegjës, sipas rastit
Nis vlerësimi fillestar multidisiplinar

Qëllimi nuk është thjesht “ta fusim në institucion”, por të kuptohet që në fillim kush është i mituri, çfarë nevojash ka dhe çfarë ndërhyrjeje i duhet.

2

HAPI 2 - VLERËSIMI MULTIDISIPLINAR

Pas pranimit, i mituri vlerësohet nga një ekip multidisiplinar.

Mund të përfshihen

Psikologu
Punonjësi social
Edukatori
Profesionistë të shëndetësisë
Specialistë të formimit profesional
Specialistë të mbikëqyrjes
Profesionistë të tjerë sipas nevojave të rastit

Vlerësohen

Gjendja psikologjike
Situata familjare
Niveli arsimor
Aftësitë dhe interesat profesionale
Marrëdhëniet sociale
Rreziqet dhe faktorët mbrojtës
Rreziku i përsëritjes së sjelljes kriminale

Ky vlerësim është baza për ndërhyrjen individuale.

Kodi i Drejtësisë Penale për të Mitur e vendos rehabilitimin, rishoqërizimin dhe riintegrimin në qendër të trajtimit të të miturit. (QBZ)

3

HAPI 3 - PLANI INDIVIDUAL I REHABILITIMIT

Mbi bazën e vlerësimit përgatitet Plani Individual i Rehabilitimit.

Ky është një nga elementët më të rëndësishëm të gjithë procesit.

Plani përcakton

Objektivat që duhet të arrijë i mituri
Ndërhyrjet psikologjike
Programin edukativ
Programin e formimit profesional
Aktivitetet sociale dhe sportive
Punën me familjen
Përgatitjen për daljen
Mënyrën e riintegrimit në komunitet

Pra, nuk duhet të ketë të njëjtin trajtim për çdo të mitur.

Një 15-vjeçar që ka braktisur shkollën nuk ka të njëjtat nevoja me një 17-vjeçar që ka nevojë kryesisht për formim profesional dhe punësim.

4

HAPI 4 - ARSIMIMI

I mituri vazhdon ose rikthehet në procesin arsimor, në varësi të moshës dhe nivelit të tij.

Mund të përfshihen

Mësime
Plotësimi i mangësive arsimore
Aftësi digjitale
Bibliotekë dhe lexim
Orientim arsimor
Përgatitje për rikthim në sistemin normal arsimor

Arsimimi është një komponent kryesor i modelit rehabilitues. Vetë Ministria e Drejtësisë e ka theksuar arsimin dhe formimin profesional si elementë të rëndësishëm të riintegrimit. (drejtesia.gov.al)

5

HAPI 5 - FORMIMI PROFESIONAL

Ky është një nga komponentët që mund ta bëjë shumë të rëndësishëm Institutin e Mëzezit.

I mituri mund të orientohet drejt një profesioni sipas interesave, aftësive, moshës, nivelit arsimor dhe mundësive të tregut të punës.

Shembuj profesionesh

Berber
Elektricist
Mekanik
Teknologji informacioni
Kuzhinë/pastiçeri
Punime druri
Profesione teknike
Profesione kreative

Qëllimi është që kur të dalë, i mituri të mos dalë vetëm me një “përfundim mase”, por me një aftësi konkrete për të ndërtuar jetën e tij.

Strategjia Ndërsektoriale e Drejtësisë për të Mitur parashikon forcimin e programeve të formimit profesional, edukuese, rehabilituese dhe riintegruese. (drejtesia.gov.al)

6

HAPI 6 - MBËSHTETJA PSIKO-SOCIALE

Gjatë qëndrimit, i mituri merr mbështetje psikologjike dhe sociale.

Përfshihen

Këshillim individual
Aktivitete në grup
Menaxhim i emocioneve
Menaxhim i zemërimit
Aftësi sociale
Komunikim dhe zgjidhje konfliktesh
Ndërhyrje për sjelljet problematike
Zhvillim personal

Këtu synohet të kuptohet pse ndodhi sjellja, jo vetëm të ndëshkohet sjellja.

Kjo lidhet drejtpërdrejt me filozofinë e drejtësisë miqësore dhe rehabilituese për të miturit. (drejtesia.gov.al)

7

HAPI 7 - PUNA ME FAMILJEN

Familja nuk lihet jashtë procesit.

Profesionistët punojnë me prindërit, kujdestarët, familjarët e rëndësishëm, strukturat e mbrojtjes sociale dhe komunitetin ku do të rikthehet i mituri.

Mund të zhvillohen

Takime familjare
Këshillim familjar
Ndërmjetësim
Përgatitje për kthimin në familje
Planifikim i mbështetjes pas daljes

Projekti i Mëzez-it parashikon shprehimisht edhe ndërhyrjen në nivel familjar, krahas shërbimeve edukative, psiko-sociale dhe rehabilituese. (drejtesia.gov.al)

8

HAPI 8 - AKTIVITETET DITORE, SPORTIVE DHE KULTURORE

Jeta në Institut nuk duhet të jetë vetëm mësim dhe rregulla.

I mituri angazhohet në

Sport
Aktivitete fizike
Art
Muzikë
Lexim
Aktivitete kulturore
Aktivitete praktike
Aktivitete në grup

Këto ndihmojnë në zhvillimin personal, socializimin dhe krijimin e rutinave pozitive.

9

HAPI 9 - A FLE I MITURI NË INSTITUT?

Po, në rastet kur masa/vendimi kërkon kufizim të lirisë dhe vendosje institucionale, Instituti është konceptuar si një strukturë rezidenciale.

Në këto raste i mituri

Akomodohet në Institut
Ka hapësirë për fjetje
Merr ushqim
Ka shërbimet bazë të jetesës
Ka akses në kujdesin shëndetësor
Ka mbikëqyrje dhe siguri
Ndjek programin ditor të edukimit dhe rehabilitimit

Por është shumë e rëndësishme të bëhet dallimi: jo çdo i mitur në konflikt me ligjin duhet të vendoset në Institut dhe të flejë aty.

Kodi dhe sistemi i drejtësisë për të mitur synojnë përdorimin e masave alternative dhe shmangien e izolimit kur kjo është e mundur. Vetë koncepti i ri i Mëzez-it synon ndërhyrje më të hershme dhe shmangien e izolimit si përgjigje të parë. (drejtesia.gov.al)

10

HAPI 10 - MONITORIMI I PROGRESIT

I mituri nuk futet në një program dhe lihet aty deri në fund.

Progresi monitorohet gjatë gjithë qëndrimit: Vlerësim → ndërhyrje → monitorim → rivlerësim → përshtatje e planit.

Shikohet

Sjellja
Pjesëmarrja në arsim
Progresi në formimin profesional
Marrëdhëniet me familjen
Respektimi i rregullave
Zhvillimi emocional
Aftësitë sociale
Përgatitja për jetën jashtë institucionit

Kjo është në përputhje edhe me nevojën për vlerësim dinamik të të miturit dhe koordinim ndërmjet institucioneve. (drejtesia.gov.al)

11

HAPI 11 - PËRGATITJA PËR DALJEN

Dalja fillon të përgatitet përpara ditës së daljes.

Ekipi punon për

Ku do të jetojë
Me kë do të jetojë
Ku do të vazhdojë shkollën
Ku mund të punojë
Ku mund të vazhdojë formimin profesional
Çfarë mbështetjeje psikologjike do të ketë
Cilat shërbime të komunitetit do ta mbështesin

Dalja nuk është fundi i rehabilitimit. Është kalimi nga rehabilitimi institucional në riintegrimin në komunitet.

12

HAPI 12 - DALJA NGA INSTITUTI

Kur përfundon masa/qëndrimi sipas vendimit përkatës, i mituri del nga Instituti.

Por procesi duhet të vazhdojë me familjen, Shërbimin e Provës, bashkinë, shërbimet sociale, arsimin, formimin profesional, punësimin dhe shërbimet e tjera sipas nevojës.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme për të shmangur rikthimin në sjellje kriminale.

Strategjia e Drejtësisë për të Mitur parashikon forcimin e mekanizmit të referimit për riintegrim në shoqëri në bashkëpunim me arsimin, formimin profesional, punësimin, shëndetësinë, përkrahjen sociale, bashkitë dhe shoqërinë civile.

13

HAPI 13 - RIINTEGRIMI NË KOMUNITET

Në fund kemi atë që duhet të jetë rezultati final i gjithë procesit: I MITURI → RIKTHEHET NË SHOQËRI.

Me

Arsim ose formim profesional
Një aftësi profesionale
Një mjedis familjar/jetësor të qëndrueshëm
Mbështetje psikologjike kur nevojitet
Marrëdhënie sociale më të shëndetshme
Mundësi punësimi
Respektim të kushteve të vendosura nga drejtësia
Një plan për të ardhmen
MESAZHI PËRFUNDIMTAR

NGA REHABILITIMI
DREJT RIINTEGRIMIT

I MITURI → RIKTHEHET NË SHOQËRI

Arsim • Aftësi • Mbështetje • Familje • Punësim • E ardhme

Hyrja Pranimi & orientimi Vlerësimi multidisiplinar Plani individual i rehabilitimit Arsimimi Formimi profesional Mbështetja psiko-sociale Puna me familjen Sport • kulturë • aktivitete Monitorimi i progresit Përgatitja për daljen Dalja nga Instituti Riintegrimi në shoqëri

Ky model përputhet me drejtimin që Ministria e Drejtësisë po i jep kampusit të Mëzez-it: një strukturë multidisiplinare, me edukim, mbështetje psiko-sociale, rehabilitim dhe ndërhyrje familjare, me synim që të kalojë nga logjika e izolimit drejt rehabilitimit dhe riintegrimit.

1 / 14